TÁM PHÁP HÀNH TRÌ CĂN BẢN: BÁT CHÁNH ĐẠO

TÁM PHÁP HÀNH TRÌ CĂN BẢN: BÁT CHÁNH ĐẠO DÀN BÀI I. NHẬP ĐỀ: Bát chánh đạo là 8 nguyên tắc hành động chân chính của những ai khát khao đạt giải thoát an lạc ngay đây. Nó là bánh xe pháp vĩ đại quay ở ngay tự tâm và hành động của ta. Nó là phần thực hành căn bản nhất trong Tứ thánh đế. Khổ tập diệt là phần nhận thức thấu đáo. Tám chánh đạo này mới là biện pháp hành trì cụ thể đạt niết bàn. II. THÂN BÀI: Bát chánh đạo là mở rộng của Tam vô lậu học, là pháp tu nền tảng từ đầu là Giới Định Huệ. A- Giới: Chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh cần là: Nói đúng sự thật, hành động theo hướng giải thoát, sống bằng công sức tu tập chân chính, siêng năng đi tới giải thoát. + Chánh ngữ: Không nói láo, không nói thêu dệt, không nói 2 lưỡi, không nói thô ác. + Chánh nghiệp: Hành động thân khẩu ý trong sạch, không tạo nghiệp ác tham đắm sân hận, sát hại, trộm cắp, dâm dục. + Chánh mạng: Không nuôi sống bất chính bởi lừa bịp mọi thứ. + Chánh cần: Siêng năng vô hạn với đạo giải thoát. B- Định: Chánh niệm, chánh tư duy: + Chánh niệm: Giữ tâm ý sáng tỏ một chiều với chí nguyện không quên, không vong niệm, thất niệm. + Cháng tư duy: Hoạt động tinh thần, phán đoán suy luận theo hướng quán chiếu cốt lõi vạn hữu vô thường, vô ngã, duyên sinh. C- Huệ: Chánh kiến, chánh định. + Chánh kiến ( Chánh tri kiến, như thị tri kiến) quan điểm, nhận thức sáng tỏ mọi hiện tượng, không chấp có, không chấp không. Thấu biết khổ trong sinh tử, thấy ái thủ là nguyên nhân luân hồi, thấu biết duyên sinh pháp, không thần linh sáng tạo. + Chánh định: Thiền định lắng sâu đạt giải thoát, ra khỏi luân hồi là tối thượng. III. KẾT LUẬN: Là pháp tu tập chân chính, là gốc mọi pháp tu, Tu chuyên môn mở rộng thành Tứ niệm xứ. Thiền đều từ chánh niệm. Bát chánh đạo là pháp tu chung cho Phật tử. Nguyên lý tối sơ cho mọi hành tác của người tu đạo giải thoát. oOo TÁM PHÁP HÀNH TRÌ CĂN BẢN: BÁT CHÁNH ĐẠO I. NHẬP ĐỀ: Sau khi chứng đạo giác ngộ cao cả tuyệt cùng, Đức Phật sau đó đã đến vườn nai ở Sanart, Bénares, khai pháp tịch, nói lời dạy đầu tiên cho 5 người bạn cùng tu với mình trước đây. Gọi là chuyển pháp luân từ đó, nghĩa là quay bánh xe pháp cho nó chạy trên dương trần. Đó là lối dùng hình tượng để diễn tả sự lên đường hùng mạnh của lời Pháp của Phật tổ. Xe có công năng chuyên chở và đi tới nơi nào. Lời dạy đúng sự thật của Phật như xe chở tâm trí ngu muội của chúng sinh đến kinh thành sáng tỏ của hiểu biết, của giải thoát, của an lạc, của vĩnh hằng. Xe đó chạy ở đâu? – Chạy ở ngay tự tâm chúng sinh, con người. Nói khác đi là giáo pháp ấy làm quay chiều đi, nếp nghĩ, hành tác của chúng sinh. Bấy lâu, ý nghĩ, hành động của ta là quay theo chiều tham đắm, sân hận, ham hố 5 trần dục không bao giờ ngừng nghỉ, nay phải chuyển đổi hướng đi của tâm ý, hành động qua ngã đường khác để chấm dứt đường đi cũ, là đường mãi mãi dẫn đến điểm hẹn cuôí cùng là tái sinh khổ lụy bời bời. Trong Tứ đế là 4 sự thật thì Bát chánh đạo này là phần thực hiện cụ thể cho ai nấy thể nghiệm an lạc giải thoát nơi tự tâm và bản thân mình. Thói đời, khi làm thành câu chuyện gì thì trước hết phải hiểu biết toàn bộ bản chất của sự việc kế đến là quá trình diễn tiến xảy ra như thế nào, cuối cùng là bắt tay vào làm. Thế nên pháp Tứ đế cũng được thiết lập theo trật tự thế ấy. Đầu tiên là nhận thức toàn triệt vấn đề là trọn cuộc sống của nhân sinh, hữu tình này đều đặt trong tam khổ, bát khổ và khổ thảm thiết nhất là luân hồi khổ, kế đến là truy tìm nguyên nhân chính của sự tái sinh chịu khổ ấy, đó là ái thủ, là lòng khát khao gom về mọi thứ yêu mến trên đời. Ý thức yêu mến ấy quá mạnh, nên trước khi chết, con người bám víu vào ý tưởng ấy, nên lại tái sinh đời khác thân sau để tìm cách thụ hưởng tiếp mọi ham hố của 5 trần dục. Kế đến, đế thứ 3 là mô tả cảnh an lạc, giải thoát ở tâm hồn sau khi lìa bỏ dập tắt hết mọi ham mê trần dục ấy. Và cuối cùng là biện pháp hành động cụ thể sáng tỏ để ai nấy tu tập đạt cái an lạc. Niết bàn vừa nói ở đế thứ 3 ấy. Bốn chân lý, bốn sự thật tuyệt diệu của Tứ đế không thể tách rời ra được, mà nó là toàn bộ khép kín, không biết nguyên nhân thực trạng, không biết cái an lạc, không khát khao an lạc, giải thoát thì làm sao tu tập với quyết chí được? Sau khi có đủ 3 yếu tố ấy thì đây, Bát chánh đạo được giới thiệu ở cuối. Nó là pháp tu gốc cho những ai muốn ra khỏi mọi u tối, mọi luân hồi khổ lụy. Tám pháp hành ấy vừa vặn quá đủ đối với thân khẩu ý mỗi con người. Giá trị ngời sáng của nó chính là chỗ thực hành đạt kết quả của mỗi người. Nó là giáo lý mở rộng của 3 pháp tu hết sức căn bản là Giới Định Huệ. Tu theo tông pháo nào đi nữa vẫn không thoát khỏi ra ngoài bat chanh dạo. III. KẾT LUẬN: 8 thánh đạo là một pháp tu để phát triển thánh trí cho ta. 8 pháp này liên quan chặt chẽ, chứ không phải ta chỉ làm một pháp mà đủ được. Ngay đây, trong đời sống ta thấy khi ta giao tiếp hay ngồi một mình thì thân khẩu ý hoạt động liên tục, đều trải qua 8 con đường ấy, hoặc thế này thế khác. Khi nói, ta đã có nghĩ, có chánh tri kiến hay không về vấn đề mình nói, tay chân cử chỉ thế nào. Đời sống hằng ngày ăn ngủ hành động ta có làm việc tốt hay chỉ sống long nhong không góp công sức. Có những đạo đức vô hành đó, như trong nhà ông bà ngoại nội, già không làm gì hết, nhưng sự hiện diện của ông bà nội ngoại là sự hiện diện cuả đạo, đức vô hành làm cho gia đình ấm cúng hài hòa yên vui. Bát chánh đạo là pháp hành mà Phật tử phải biết và làm theo để đời sống có an lạc hạnh phúc, làm từ cạn đến sâu, làm từng phần, hai phần mà tiến lên ngày càng đầy đủ hơn. Trong đó, Chánh tri kiến, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh cần (Chánh tinh tấn) là phải làm từ bây giờ. Còn người xuất gia thì có hoàn cành chuyên môn hơn, nên 8 thánh đạo này là chỉ huy đời sống trọn vẹn. Cụ thể như Chánh niệm là phép tu phổ biến mà bất cứ ai, muốn có an lạc hạnh phúc đều phải làm. Có Chánh niệm là có ý thức về mọi thứ mình đang làm, biết mình đang làm từ đó thấy giá trị, vị ngọt của việc làm. Cứ thế ta giữ Chánh niệm bền bỉ thì giải trừ được nhiều sốc nổi lung bung làm rối tâm trí./.