TỨ CHÁNH CẦN

 Töù Chaùnh Caàn Hoa nở bộn bàng muôn đóa Tâm, Tâm can từng khúc, dõi xa gần Thiền hành, thiền triết, thiền buông mộng, Tâm nở, tâm bình, tâm Pháp Thân A. Môû Ñeà   Nhôø Töù Nieäm Xöù, chuùng ta ñaõ thaáy roõ söï thaät cuûa ñôøi. Ñoù laø: thaân baát tònh, taâm voâ thöôøng, phaùp voâ ngaõ vaø thoï thò khoå. Thaáy roõ ñöôïc söï thaät ñau khoå aáy roài, chuùng ta phaûi gia coâng, coá söùc laøm theá naøo ñeå thoaùt ra ngoaøi moùng v uoát nguy hieåm cuûa chuùng.  Muoán theá, söï sieâng naêng, tinh taán laø ñieàu kieän treân heát trong coâng cuoäc giaûi thoaùt cuûa chuùng ta.  Ngoaøi ñôøi cuõng nhö trong ñaïo, moãi ngöôøi muoán ñaït ñöôïc keát quaû toát ñeïp trong ñôøi mình thì phaûi luoân luoân gia coâng gaéng söùc. Nhaát laø ngöôøi tu haønh, maø caùi quaû laø xuaát traàn, caùi cöùu kính laø an vui vónh vieãn, thì söï gia coâng, söùc coá gaéng laïi caøng phaûi beàn bæ, deûo dai vöôït böïc môùi thaønh töïu ñöôïc.  Hôn ai caû, Ñöùc Phaät hieåu roõ söï quan troïng cuûa söï tinh taán, neân ñaõ daïy baûo chuùng ta tröôùc khi ñi saâu vaøo Ñaïo, phaûi chuaån bò nhöõng phöông tieän caàn thieát, phaûi toû roõ moät thaùi ñoä quyeát taâm: Quyeát taâm xa laùnh ñieàu döõ vaø thöïc hieän nhöõng ñieàu laønh. Ñoù laø yù nghóa cuûa "Töù Chaùnh caàn" maø chuùng ta seõ nghieân cöùu döôùi ñaây. B. Chaùnh Ñeà I. Ñònh Nghóa Töù Chaùnh Caàn Töù Chaùnh caàn laø boán pheùp sieâng naêng Tinh taán hôïp vôùi chaùnh ñaïo. Boán pheùp Tinh taán aáy laø:  Tinh taán ngaên ngöøa nhöõng ñieàu aùc chöa phaùt sinh.  Tinh taán döùt tröø nhöõng ñieàu aùc phaùt sinh.  Tinh taán phaùt trieån nhöõng ñieàu laønh chöa phaùt sinh.  Tinh taán tieáp tuïc phaùt trieån nhöõng ñieàu laønh ñaõ phaùt sinh. II. Quan Nieäm Veà Ñieàu Döõ Vaø Ñieàu Laønh Trong Ñaïo Phaät  Tröôùc khi laøm ñieàu laønh traùnh ñieàu döõ, chuùng ta phaûi bieát roõ theá naøo laø laønh, theá naøo laø döõ. Nhöõng ñieàu döõ laø nhöõng ñieàu gì coù theå laøm toån haïi cho mình vaø ngöôøi trong hieän taïi cuõng nhö trong töông lai. Chuùng bao giôø cuõng nghòch vôùi töø bi, bình ñaúng, trí tueä vaø chaân lyù.  Traùi laïi, nhöõng ñieàu laønh laø nhöõng ñieàu coù theå lôïi ích cho mình vaø ngöôøi, trong hieän taïi cuõng nhö töông lai. Chuùng bao giôø cuõng hôï vôùi töø bi, bình ñaúng, trí tueä vaø chaân lyù.  Vôùi hai ñònh nghóa naày, khoâng phaûi ñôïi ñeán khi phaùt loä ra baèng haønh ñoäng, môùi goïi laø laønh hay döõ. Ngay trong yù nghó, vaø quan troïng nhöùt laø yù nghó, cuõng ñaõ phaân bieät ñöôïc laønh hay döõ roài. Theo ñaïo Phaät, ba nôi phaùt sanh cuûa laønh hay döõ laø: thaân, khaåu, yù. Nhö theá, moät cöû chæ, moät lôøi noùi hay moät yù nghó, ñeàu coù theå laø laønh hay döõ. Do ñoù, Ñöùc Phaät daïy chuùng ta phaûi ngaên ngöøa nhöõng ñieàu döõ, hay thöïc hieän nhöõng ñieàu laønh, ngay khi chuùng coøn ôû trong yù thöùc. III. Noäi Dung Cuûa Töù Chaùnh Caàn 1. Tinh taán ngaên ngöøa nhöõng ñieàu aùc chöa phaùt sanh: Taâm mình chöa moùng töôûng ñieàu aùc thì mình phaûi raùng giöõ gìn, ñöøng cho noù phaùt khôûi leân, cuõng nhö sôïi daây buoäc muõi con traâu, keàm noù, khoâng cho aên luùa.  Sau ñaây laø moät ít thí duï cuï theå coù theå xaûy ra haèng ngaøy trong ñôøi chuùng ta:  Khi chuùng ta muoán toå chöùc moät cuoäc ñi saên baén, ñeå laáy thòt röøng cuïng ly ñaùnh cheùn vôùi beø baïn, nhöng chuùng ta laïi nghó: "Ta ñaõ laø ñeä töû Phaät, ñaõ thoï tam quy, trì nguõ giôùi roài, khoâng leõ daùm queân lôøi höùa nguyeän, saùt haïi chuùng sinh vaø uoáng röôïu!" Theá laø chuùng ta khoâng thi haønh cuoäc ñi saên baén nöõa.  Khi phaùt khôûi taâm gian laän, muoán laäp möu keá laáy cuûa ngöôøi, chuùng ta lieàn xeùt laïi raèng: "Cuûa mình maát mình bieát buoàn raàu, thì cuûa ngöôøi maát ngöôøi ñaâu coù vui! Vaû laïi, mình ñaõ nguyeän troïn ñôøi khoâng tham moät vaät nhoû cuûa ai, leõ naøo mình daùm queân lôøi theä nguyeän?" Sau khi nghó theá roài, chuùng ta khoâng thi haønh möu keá ñen toái treân nöõa.  Khi moùng taâm hoa nguyeät, chuùng ta laïi nghó raèng: "Mình ñaõ nguyeän troïn ñôøi khoâng taø daâm, thì phaûi trì chí giöø gìn tieát haïnh". Vaø do yù nghó aáy, chuùng ta ngaên chaën ñöôïc loøng hoa nguyeät.  Khi muoán noùi doái ñeå cho ñöôïc vieäc rieâng cuûa mình, chuùng ta lieàn nghó raèng: "Mình ñaõ nguyeän troïn ñôøi noùi lôøi ngay thaät, thì phaûi coá gaéng giöø cho troïn lôøi theä nguyeän". Nhö theá, chuùng ta khoûi phaïm toäi voïng ngöõ.  Noùi toùm laïi, moãi khi taâm chuùng ta moùng leân moät yù nghó saùi quaáy, muoán thöïc hieän moät ñieàu aùc gì, chuùng ta phaûi tìm nhöõng lyù do chaùnh ñaùng, töôûng nghó ñeán haäu quaû tai haïi cuûa noù, ñeå daäp taét ngay nhöõng yù nghó baát chính, vaø ngaên ngöøa khoâng ñeå cho noù phaùt sinh trong haønh ñoäng.  Ngöôøi tu haønh sôï caùc giaëc phieàn naõo, si meâ len loûi vaøo taâm mình cöôùp maát cuûa baùu coâng ñöùc, neân luoân luoân caån thaän giöõ gìn, nhö ngöôøi nhaø giaøu giöõ cuûa: ngaên töôøng ñoùng ngoõ, boû tuû, khoùa chaët khoâng ñeå cho keû gian vaøo nhaø troäm maát.  Söï ngaên chaën, giöõ gìn khoâng cho ñieàu aùc phaùt khôûi naày, khoâng phaûi haïn cuoäc trong moät thôøi gian nhaát ñònh naøo, maø traùi laïi, phaûi tieáp tuïc luoân luoân trong töøng saùt na, töøng giaây phuùt, töøng ngaøy thaùng, töøng naêm naày sang naêm khaùc, cho ñeán chöøng naøo taâm mình ñöôïc thuaàn thuïc an nhieân, khoâng nghó ñeán ñieàu aùc nöõa môùi thoâi. Coâng cuoäc ngaên chaän naày ñoøi hoûi moät söï sieâng naêng, tinh taán deûo dai, beàn bæ môùi coù hy voïng thaønh töïu ñöôïc nhö yù muoán. 2. Tinh taán döùt tröø nhöõng ñieàu aùc ñaõ phaùt sanh: Trong ñôøi soáng cuûa chuùng ta, nhaát laø khi chöa hieåu bieát Phaät phaùp vaø khoâng tu haønh, chuùng ta ñaõ phaïm raát nhieàu toäi aùc. Nhöõng toäi aùc naày laøm cho taâm cuûa ta caøng ngaøy caøng toái taêm, lu môø, nhö moät taám göông boû laâu ngaøy, khoâng ai chuøi röûa, khoâng theå soi ñöôïc nöõa. Nay chuùng ta ñaõ nhaän thaáy caùi nguy haïi cuûa nhöõng ñieàu aùc, thì chuùng ta phaûi quyeát taâm döùt tröø. Ñieàu aùc khoâng ôû ñaâu xa, chuùng phaùt sinh trong thaân, khaåu, yù cuûa moãi chuùng ta. Vaäy, tröø toäi aùc töùc laø ngaên chaän khoâng cho thaân, khaåu, yù chuùng ta tieáp tuïc taïo nghieäp döõ nöõa. Nhöng caùi ñaø toäi loãi, nhö caùi ñaø moät chieác xe xuoáng doác, caøng xuoáng caøng mau, caøng maõnh lieät, cho neân muoán dieät tröø toäi loãi, chuùng ta phaûi vaän duïng nhieàu nghò löïc, nhieàu coá gaéng, phaûi luoân luoân sieâng naêng tinh taán. Ñeå ngaên chaän caùi ñaø toäi loãi, Phaät töû chuùng ta phaûi luoân luoân nhôù nghó nhö vaày: - Saùt sanh laø ñieàu aùc ñaõ gaây toäi loãi cho mình phaûi maéc nôï maùu thòt vaø maïng soáng, laïi laøm haïi cho ngöôøi laãn vaät. - Troäm cöôùp laøm khoå cho ngöôøi bò ngheøo ñoùi, raùch röôùi, buoàn raàu ñau khoå khoâng theå keå xieát. - Taø daâm laø ñieàu khoâng hôïp leã tieát, thöôøng gaây söï roái ren trong gia ñình vaø nhaát laø mang tieáng xaáu hoå, laøm maát phaåm giaù con ngöôøi. - Noùi doái maát loøng tin caäy. - Noùi theâu deät laøm chia lìa aân nghóa. - Noùi löôõi hai chieàu laøm taêng tröôûng oaùn thuø. - Noùi lôøi hung aùc, tröôùc dô mieäng mình, sau chieâu laáy hoïa. - Ham muoán quaù söùc (tham) thaáy mình thieáu maõi, caøng khoå thaân nhoïc trí. - Giaän hôøn töùc toái, löûa saân noåi leân, laøm hö coâng hoûng vieäc vaø bao nhieâu röøng coâng ñöùc ñeàu tieâu tan. - Si meâ khoâng roõ chaùnh taø, môø aùm chaân lyù, gaây ñuû caùc toäi.  Xeùt nhö vaäy roài, neáu toäi aùc ñaõ troùt lôõ sanh, thì baát cöù toäi naøo chaúng haïn, chuùng ta phaûi ñoaïn tröø taän goác reã, ñöøng cho noù ñaâm choài naåy nhaùnh nöõa. Trong luùc ñoù, chuùng ta laïi huaân taäp caùc hoät gioáng laønh thay theá vaøo taïng thöùc, thì laàn hoài, chuùng ta seõ trôû thaønh ngöôøi thuaàn thieän. 3. Tinh taán laøm phaùt sanh nhöõng ñieàu laønh chöa phaùt sanh: Nhieàu khi chuùng ta coù nhöõng yù ñònh hay ñeïp, muoán giuùp ích ngöôøi naày, naâng ñôõ ngöôøi khaùc, nhöng vì taùnh giaûi ñaõi, hay thieáu nghò löïc, chuùng ta khoâng thöïc hieän ñöôïc nhöõng yù ñònh toát ñeïp aáy. Nhö theá, duø coù thieän chí bao nhieâu, cuõng khoâng ñem laïi lôïi ích gì cho ta vaø cho ngöôøi chung quanh caû. Muoán taïo nhöõng thieän nghieäp, nhö noùi lôøi hoøa nhaõ vôùi moïi ngöôøi trong moïi tröôøng hôïp, boá thí cho ngöôøi ngheøo tuùng, giuùp ñôõ cho ngöôøi coù coâng aên vieäc laøm, thì chuùng ta ñöøng chaàn chôø, maø traùi laïi, phaûi haêng haùi, tinh taán laøm ngay. Ta phaûi luoân luoân thuùc ñaåy ta, bieán nhöõng yù nghó toát thaønh haønh ñoäng. Ngöôøi Phaùp coù caâu tuïc ngöõ raát coù yù nghóa, ñeå chaâm bieám nhöõng ngöôøi coù döï ñònh toát maø khoâng bao giôø thöïc hieän: "Ñòa nguïc loùt ñaày nhöõng döï ñònh toát". (L'enfer est paveù de bonnes intentions). Thaät ñuùng nhö vaäy, ôû ñôøi coù bao nhieâu ngöôøi coù nhieàu thieän chí, coù yù ñònh laøm ñieàu hay ñieàu phaûi, nhöng cho ñeán cheát vaãn chöa thöïc hieän ñöôïc, vaø mang theo xuoáng ñòa nguïc.  Vaäy chuùng ta phaûi luoân luoân haêng haùi laøm phaùt trieån nhöõng ñieàu laønh, moãi khi chuùng vöøa moùng khôûi trong taâm, ñöøng chaàn chôø, giaûi ñaõi cho ñeán khi töû thaàn ñeán goõ cöûa, môùi aân haän laø mình chöa gaây taïo ñöôïc cho mình nhöõng nhaân laønh gì caû, neân phaûi rôi vaøo ñòa nguïc. 4. Tinh taán tieáp tuïc phaùt trieån nhöõng ñieàu laønh ñaõ phaùt sanh: Nhöõng ñieàu laønh khi ñaõ phaùt loä ra haønh ñoäng roài, chuùng ta ñöøng cho theá laø vöøa, laø ñuû, khoâng caàn phaûi coá gaéng laøm theâm nöõa.  Khi chuùng ta laøm ñieàu troïn laønh, chuùng ta coù lôïi veà hai phöông dieän: moät maët, ngaên chaën ñieàu aùc khoâng cho taùc haïi; moät maët, laøm ñieàu thieän coù lôïi ích cho mình vaø cho ngöôøi. Chaúng haïn, nhö khi chuùng ta thoï giôùi baát saùt sinh vaø thaät haønh theo giôùi aáy, laø chuùng ta vöøa ngaên chaän söï gieát haïi ngöôøi vaø vaät, maø vöøa chuoäc ngöôøi vaø phoùng sinh nöõa. Caùc giôùi khaùc cuõng vaäy, nghóa laø moät maët vöøa "chæ aùc", moät maët vöøa "tu thieän", roài cöù nhö theá maø sieâng naêng tinh taán luoân luoân môùi ñöôïc. Chuùng ta phaûi taäp laøm ñieàu thieän cho thaät thuaàn thuïc, cho thaønh thoùi quen, cho ñeán khi moãi yù nghó, moãi lôøi noùi, moãi vieäc laøm ñeàu thieän caû môùi ñöôïc. C. Keát Luaän YÙ Nghóa Roäng Lôùn Vaø Dieäu Duïng Cuûa Töù Chaùnh Caàn  Töù Chaùnh caàn laø boán pheùp sieâng naêng chaân chính trong coâng cuoäc dieät tröø toäi aùc vaø phaùt trieån ñieàu thieän. Noù bao goàm taát caû nhöõng quy ñieàu caên baûn thieát yeáu cuûa moïi toân giaùo, ñaïo ñöùc,  Thaät theá, neáu suoát ñôøi, chuùng ta chæ theo cho ñuùng 4 pheùp sieâng naêng naày laø: ngaên ngöøa khoâng cho nhöõng ñieàu aùc phaùt sinh, dieät tröø nhöõng ñieàu aùc ñaõ lôõ phaùt sinh; thuùc ñaåy thöïc hieän nhöõng ñieàu laønh vöøa moáng leân ôû trong taâm, vaø tieáp tuïc thöïc hieän nhieàu hôn nöõa nhöõng ñieàu laønh ñaõ thöïc hieän ñöôïc. Neáu chuùng ta tinh taán laøm ñöôïc nhö theá, thì chaéc chaén chuùng ta seõ ñaït ñöôïc ñòa vò Thaùnh hieàn.  Tóm lại, qua Tứ chánh đoạn này, hành giả nếu tu tập trong hiện quán theo chỉ ác hành thiện thì quả vị của các bậc Thánh đang nằm trong tầm tay của mọi hành giả qua việc thanh tinh hóa ba nghiệp thân khẩu ý. Đây là một phương pháp không có gì gọi là khó khăn cho lắm nếu hành giả nổ lực siêng năng tinh tấn trong việc kiểm sóat ý nghĩ, hành động của mình một các miên mật để đọan trừ mọi thứ tạp nhiễm của vọng và, làm chủ được ý nghĩa và hành dộng của chúng ta trong việc chỉ ác hành thiện. Vì vậy cho nên Kinh Tứ chánh đoạn này được đức Đạo sư liệt kê vào một trong bảy hành pháp của Ba mươi bảy phẩm trợ đạo cần thiết dành cho những hành giả muốn đi vào con đường Thánh đạo thật sự Nước lã xanh rờn , toả biển khơi, Thức Vô Biên Xứ, cứ đầy vơi- Tâm hay lặng ngắm, vi vu gió, Trong suốt không gian, trống rỗng đời !